Đi xe máy đường dài, phần lớn người không quá quen chạy xa sẽ thấy dễ chịu với khoảng hai đến ba trăm cây số một ngày trên đường bằng, còn đường đèo thì chỉ bằng một nửa hoặc ít hơn. Nhưng thước đo đúng không phải là cây số, mà là số giờ ngồi trên yên và giờ bạn đến nơi.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Hôm nay mình nói về nhịp. Người đi lần đầu hay vẽ một bảng cây số thật đẹp rồi cắn răng chạy cho kịp. Mình sẽ kể vì sao cách đó làm chuyến đi mệt hơn cần thiết, và cách chia một ngày trên đường sao cho tối nào cũng còn sức ăn một bữa ngon.
Vì sao không nên tính nhịp đi theo cây số?
Hai trăm cây số trên một đoạn quốc lộ thẳng có thể chỉ mất năm tiếng kể cả nghỉ. Cũng hai trăm cây số ấy qua một vùng núi nhiều cua, có đoạn đang làm đường, có thể mất cả ngày. Bảng tính cây số không biết điều đó, nhưng lưng và cổ tay của bạn thì biết.
Vì vậy mình tính theo giờ lái. Phần lớn người thấy năm đến sáu tiếng lái thực mỗi ngày là đủ, sau mức đó sự tập trung giảm rõ rệt. Bạn có thể khoẻ hơn hoặc yếu hơn mức này, nhưng hãy tự đo trong mấy ngày đầu rồi điều chỉnh.
Lấy bản đồ ra, bạn ước tốc độ trung bình theo loại đường. Đường bằng ít xe thì nhanh, đường qua thị trấn đông thì chậm hẳn, đường đèo thì chậm nhất. Nhân với số giờ lái, bạn được một quãng đường hợp lý cho từng ngày, khác nhau chứ không đều tăm tắp.
Thêm vào đó những lần dừng chụp ảnh, ăn trưa, đổ xăng. Chúng ăn nhiều thời gian hơn mình nghĩ, thường cộng thêm cả một hai tiếng mỗi ngày.
Một ngày chạy xe hợp lý trông như thế nào?
Ngày tốt thường bắt đầu sớm. Xuất phát sau bữa sáng, khi trời còn mát và đường còn vắng, bạn có thể chạy được phần dài nhất của ngày trước khi nắng gắt. Buổi trưa dừng hẳn, ăn và nghỉ lâu một chút, ở miền Trung mùa hè thì nghỉ trưa gần như là bắt buộc.
Buổi chiều chạy thêm một quãng ngắn hơn, và cố đến nơi nghỉ trước khi trời tối. Đến sớm còn có lợi là bạn có thời gian tìm chỗ ở mà không vội, đi dạo một vòng thị trấn, ăn tối thong thả.
Cứ mỗi một tiếng rưỡi đến hai tiếng, bạn nên dừng xe vài phút. Xuống đứng, vươn vai, uống nước, đi lại vài bước. Đừng đợi đến lúc thấy mỏi mới dừng, vì lúc thấy mỏi là sự tập trung đã giảm từ trước đó rồi.
Nếu đi theo nhóm, hãy thống nhất trước những điểm dừng này. Nhóm hay bị kéo dài thời gian vì mỗi người dừng một lúc, cả đoàn mất nhiều giờ chờ nhau mà không ai thật sự được nghỉ.
Vì sao nên tránh chạy xe khi trời tối?
Chạy tối trên quốc lộ là một trong những việc nguy hiểm nhất của chuyến đi. Đèn pha xe tải ngược chiều làm chói mắt, ổ gà và đá rơi khó thấy, người và gia súc có thể bất ngờ băng qua đường. Trên đèo, sương mù buổi tối còn làm mọi thứ khó hơn.
Thêm nữa, cơ thể đã mệt sau cả ngày. Mệt cộng với tối là công thức của những phán đoán sai. Nhiều người kể rằng họ không hiểu sao chỉ mấy chục cây số cuối lại thấy dài như vô tận, chính vì cả mắt và đầu đều đã hết sức.
Thế nên khi lập kế hoạch, bạn tính sao cho đến nơi khi trời còn sáng, và luôn có một điểm dừng dự phòng gần hơn. Nếu đến chiều thấy còn xa, hãy chịu ngủ lại ở thị trấn gần nhất, ngày mai đi tiếp.
Nếu bắt buộc phải chạy khi trời đã tối, bạn chạy chậm hẳn lại, bám theo vạch kẻ đường, giữ khoảng cách xa với xe trước và mặc áo có phản quang. Đây là trường hợp bất đắc dĩ, không phải thói quen.
Dấu hiệu cơ thể đang chạy quá sức
Có vài dấu hiệu bạn nên coi là đèn đỏ. Thứ nhất là ngáp liên tục hoặc mí mắt nặng. Thứ hai là thấy mình đã chạy qua một đoạn mà không nhớ đoạn đó trông thế nào. Thứ ba là bực bội vô cớ với xe khác, phản ứng chậm khi có người tạt đầu.
Gặp những dấu hiệu này, việc đúng là dừng lại ngay ở chỗ an toàn. Uống nước, ăn chút gì, nếu được thì nằm nghỉ mười lăm hai mươi phút. Một giấc ngủ ngắn hồi sức tốt hơn nhiều so với cố uống thêm cà phê rồi chạy tiếp.
Đau mỏi kéo dài nhiều ngày cũng là dấu hiệu nhịp đi đang quá nặng. Nếu sáng nào bạn cũng thức dậy với cái lưng cứng và không muốn ngồi lên xe, đó là lúc giảm quãng đường mỗi ngày hoặc thêm một ngày nghỉ.
Điều khó là thừa nhận với chính mình, nhất là khi cả nhóm đang hào hứng. Nhưng một người trong nhóm mệt mà gắng chạy là nỗi lo của tất cả.
Ngày nghỉ hẳn: không phải lãng phí
Nhiều người thấy ngày không chạy xe là ngày phí. Thật ra chuyến đi dài cần những ngày nghỉ hẳn như cơ thể cần giấc ngủ. Mình thường nghỉ một ngày sau mỗi bốn đến sáu ngày chạy, tuỳ đường khó hay dễ.
Ngày nghỉ là lúc giặt đồ cho tử tế, đưa xe vào tiệm bôi xích và kiểm tra, sạc đầy mọi thứ, sắp lại hành lý. Nó cũng là lúc bạn thật sự nhìn một nơi chốn, đi bộ trong chợ, ngồi quán lâu, thay vì chỉ lướt qua nó trên yên xe.
Nhiều kỷ niệm đẹp nhất của các chuyến đi dài mình từng nghe lại đến từ chính những ngày nghỉ này. Một buổi chiều ngồi xem người ta kéo lưới, một bữa cơm được mời ở nhà người quen mới.
Nếu lịch của bạn không có chỗ cho ngày nghỉ, có lẽ cung đường đang dài hơn thời gian bạn có. Cắt bớt một đoạn thường làm chuyến đi hay hơn là nhồi thêm.
Câu hỏi thường gặp
Chạy xe máy năm trăm cây số một ngày có được không?
Một số người quen chạy xa làm được trên đường bằng, nhưng đó là mức rất nặng và không nên lặp lại nhiều ngày. Với người đi lần đầu, cố chạy mức đó dễ dẫn đến mệt mỏi, phán đoán kém và chạy vào lúc trời tối.
Bao lâu nên dừng nghỉ một lần khi chạy xe đường dài?
Cứ khoảng một tiếng rưỡi đến hai tiếng nên dừng vài phút để đứng dậy, vươn vai và uống nước. Buổi trưa nên nghỉ lâu hơn, nhất là khi trời nắng gắt, rồi chạy tiếp vào chiều mát.
Có nên xuất phát thật sớm lúc trời còn tối không?
Xuất phát sớm là tốt, nhưng nên đợi trời bắt đầu sáng để nhìn rõ đường. Chạy lúc tờ mờ sáng trên đường đèo hay vùng sương mù có rủi ro không kém chạy tối.
Đường đèo một ngày chạy được bao nhiêu?
Rất khó nói một con số vì còn tuỳ độ dốc, mặt đường và thời tiết. Nhiều người chỉ đi được một nửa hoặc ít hơn quãng đường họ đi trên đường bằng trong cùng số giờ. Bạn nên tính theo giờ lái và luôn có điểm nghỉ dự phòng.
Đi theo nhóm thì ai quyết định nhịp chạy?
Nên lấy theo người chậm nhất hoặc người đang mệt nhất. Nhóm nên thống nhất trước điểm dừng nghỉ, giờ xuất phát và giờ phải đến nơi, để không ai phải cố chạy theo người khác.
