Đoạn tàu đáng ngồi bên cửa sổ nhất, theo lời rất nhiều người đi, là khúc men sườn núi sát biển quanh đèo Hải Vân giữa Huế và Đà Nẵng. Ngoài ra còn những khúc ven đầm và vịnh nhỏ ở duyên hải Nam Trung Bộ, những cánh đồng thẳng cánh ở đồng bằng Bắc Bộ và tuyến lên Lào Cai men theo sông Hồng. Bí quyết duy nhất là đi qua những đoạn đó lúc trời sáng.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Tập này dành cho người thích ngồi yên nhìn ra cửa sổ hàng giờ liền. Mình sẽ không kể theo kiểu bảng xếp hạng, mà kể cách chọn chuyến, chọn bên ngồi và cách nhìn để một chặng tàu thành một buổi xem phim dài nhất đời bạn.
Quanh đèo Hải Vân: đoạn tàu được nhắc nhiều nhất
Đường bộ có hầm xuyên núi, nhưng đường tàu vẫn đi vòng quanh sườn núi, men sát biển, chui qua những đường hầm ngắn. Từ cửa sổ, bạn thấy biển ở phía dưới, có lúc là một vịnh nhỏ với làng chài, có lúc là vách đá dựng.
Đi từ phía Bắc vào, biển nằm bên tay trái của bạn trên đoạn này. Đi từ Đà Nẵng ra thì biển ở bên phải. Nếu được chọn chỗ, hãy chọn phía có biển.
Tàu chạy chậm ở đây vì đường dốc và cua nhiều, nên bạn có thời gian nhìn kỹ. Đoạn này đủ dài để nhiều người coi cả chuyến đi là xứng đáng, và đủ ngắn để bạn tiếc khi tàu chui ra khỏi đường hầm cuối cùng, trở lại đồng bằng.
Nhiều người còn đi riêng một chặng ngắn giữa Huế và Đà Nẵng chỉ để qua đoạn này, rồi quay về bằng đường bộ.
Duyên hải Nam Trung Bộ: đầm, vịnh và đồi cát
Đi tiếp vào phía Nam, có những đoạn đường tàu chạy gần biển, qua những đầm nước lợ, những vịnh nhỏ có thuyền thúng nằm phơi. Buổi sáng sớm, mặt đầm phẳng lặng phản chiếu núi, rất đẹp.
Ở nhiều đoạn miền Trung, bạn còn thấy những dải đồi cát trắng, những vườn thanh long, những ruộng muối. Cảnh không ồn ào như những nơi nổi tiếng, nhưng đổi liên tục.
Mình không dám chỉ đúng từng cây số cho bạn, vì cảnh còn tuỳ mùa và tuỳ giờ. Cách tốt nhất là chọn chuyến chạy ban ngày qua dải này, ngồi phía biển, và cứ nhìn.
Mùa khô trời trong, ánh sáng rõ. Mùa mưa cảnh xanh hơn nhưng có hôm mây che kín núi. Mỗi mùa cho một kiểu đẹp riêng, nên nếu đi tàu nhiều lần trên cùng tuyến, bạn sẽ thấy như đang đi những con đường khác nhau.
Phía Bắc: đồng bằng, cầu cũ và tuyến lên vùng cao
Những chuyến tàu rời Hà Nội về phía Nam chạy qua đồng bằng Bắc Bộ, những cánh đồng lúa thẳng cánh, mái đình, luỹ tre. Vào mùa lúa chín, cả một vùng vàng óng trôi qua cửa sổ.
Tuyến đi Lào Cai chạy ngược lên phía Tây Bắc, có những đoạn men theo sông Hồng, qua những đồi chè và rừng cọ. Phần lớn chuyến trên tuyến này chạy đêm, nhưng nếu có chuyến ngày thì rất đáng thử.
Ở Hà Nội, những chuyến tàu đi về phía Đông vẫn chạy qua cây cầu sắt cũ bắc qua sông Hồng. Ngồi trên tàu chạy chậm qua cầu, nhìn xuống bãi giữa sông, là một cảm giác khó quên.
Đoạn tàu chạy sát nhà dân trong nội thành Hà Nội cũng rất đặc biệt, nhưng nếu bạn đi bộ ở đó thì hãy tôn trọng người dân và tuyệt đối tuân theo chỉ dẫn an toàn.
Chọn chuyến, chọn toa, chọn bên ngồi
Bước đầu tiên là xem lịch tàu để biết chuyến nào đi qua đoạn mình thích vào ban ngày. Cùng một tuyến, chuyến này qua đèo lúc trưa, chuyến khác qua lúc nửa đêm.
Chỗ ngồi ghế mềm cạnh cửa sổ là chỗ ngắm cảnh tốt nhất ban ngày. Giường nằm thì cửa sổ thường ở tầm giường dưới, tầng trên nhìn ra rất khó.
Cửa sổ tàu không phải lúc nào cũng sạch, nên nếu muốn chụp ảnh, bạn áp ống kính sát kính để đỡ phản chiếu. Đừng thò người hay thò tay ra ngoài ở những nơi cửa mở được, đường hầm và cột điện rất gần.
Giữa các toa đôi khi có khoảng hở nhìn ra ngoài, nhưng đó là chỗ đi lại, không nên đứng lâu chắn đường người khác.
Nhìn cửa sổ như một cách đi chậm
Ngồi tàu ngắm cảnh là một trong những cách đi chậm thuần khiết nhất. Bạn không lái, không tìm đường, không phải quyết định gì. Đất nước tự trôi qua, và bạn chỉ có một việc là nhìn cho kỹ.
Thử cất điện thoại đi một tiếng. Bạn sẽ bắt đầu thấy những thứ nhỏ: người nông dân dừng tay nhìn tàu, đứa trẻ vẫy theo, mái nhà đổi kiểu từ vùng này sang vùng khác.
Nhiều người ghi lại vài dòng vào sổ mỗi khi tàu qua một vùng mới. Đọc lại sau này, đó là cuốn nhật ký về những nơi mình chưa từng đặt chân xuống nhưng vẫn nhớ.
Và nếu có nơi nào trôi qua cửa sổ làm bạn rung động, hãy ghi tên ga gần nhất. Chuyến sau, có thể bạn sẽ xuống ở đó, và một ô cửa sổ tàu sẽ thành cánh cửa mở ra cả một hành trình mới.
Câu hỏi thường gặp
Đi tàu qua đèo Hải Vân nên ngồi bên nào?
Đi từ phía Bắc vào Nam thì biển nằm bên tay trái, đi từ Đà Nẵng ra Huế thì biển nằm bên phải. Chọn chuyến chạy qua đoạn này ban ngày và ngồi phía có biển để ngắm trọn.
Có chuyến tàu nào chỉ chạy ngắn qua đoạn đẹp không?
Nhiều người mua vé chặng ngắn giữa Huế và Đà Nẵng để đi qua đoạn quanh đèo Hải Vân. Bạn xem lịch tàu trên kênh chính thức của ngành đường sắt để chọn chuyến ngày phù hợp.
Chụp ảnh qua cửa sổ tàu thế nào cho đẹp?
Áp ống kính sát mặt kính để giảm phản chiếu, chọn tốc độ chụp nhanh vì tàu đang chạy, và chụp ở đoạn tàu chạy chậm như qua đèo. Không thò người hay tay ra ngoài cửa sổ.
Đi tàu ngắm cảnh mùa nào đẹp nhất?
Mùa khô thường trời trong, ánh sáng rõ, hợp với các đoạn ven biển miền Trung. Mùa lúa chín đẹp ở đồng bằng. Mùa mưa cảnh xanh hơn nhưng có thể nhiều mây che núi.
Ngồi giường nằm có ngắm cảnh được không?
Giường tầng dưới thường nhìn ra cửa sổ được, tầng trên thì rất khó. Nếu muốn ngắm cảnh ban ngày, ghế ngồi cạnh cửa sổ hoặc giường dưới là lựa chọn tốt hơn.
