Xe máy hỏng ở đoạn đường vắng, việc cần làm theo thứ tự là: dắt xe sát vào lề hoặc chỗ rộng, bật đèn báo, đặt mình ra khỏi lòng đường, rồi mới bình tĩnh xem xe bị gì. Việc nhỏ như lỏng dây, thủng lốp có thể tự lo, việc lớn thì nhờ người dân gần nhất chỉ thợ, và luôn hỏi giá trước khi sửa.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Ai đi đủ xa rồi cũng có một lần đứng bên chiếc xe nằm im giữa nơi không có sóng điện thoại. Hôm nay mình kể cách đi qua những phút đó mà không hoảng, và những thứ bạn có thể làm ngay từ hôm nay để lần đó nhẹ hơn.
Mười phút đầu tiên: an toàn trước, xe sau
Khi thấy xe có dấu hiệu lạ, như máy hụt hơi, tay lái lệch, tiếng kêu bất thường, bạn giảm tốc từ từ và tìm chỗ dừng tốt. Đừng phanh gấp giữa đường. Chỗ dừng tốt là nơi có lề rộng, nhìn thấy được từ xa, không nằm ngay sau khúc cua.
Dừng xong, bạn bật đèn báo, đưa người và đồ ra khỏi lòng đường. Nếu trời sắp tối, mặc áo có phản quang hoặc ít nhất là áo sáng màu. Trên đèo, đừng đứng sát mép vực khi đang lúi húi xem xe.
Sau đó mới đến chuyện chiếc xe. Nhiều người theo phản xạ ngồi ngay xuống giữa lòng đường để xem lốp, đó chính là lúc nguy hiểm nhất, vì xe khác không ngờ có người ở đó.
Mười phút đầu cũng là lúc nên uống ngụm nước và hít thở. Sửa xe khi đang hoảng thường làm hỏng thêm.
Đoán bệnh nhanh: mấy chỗ hay gặp nhất
Phần lớn sự cố dọc đường rơi vào vài nhóm quen thuộc. Thủng lốp là phổ biến nhất, dấu hiệu là tay lái nặng và lệch, xe lắc ở đuôi. Hết xăng nghe buồn cười nhưng xảy ra rất nhiều trên những đoạn ít cây xăng.
Xích tuột hoặc đứt với xe số thì nghe tiếng lạch cạch rồi xe mất truyền lực dù máy vẫn nổ. Xe ga mà máy nổ nhưng không đi, rất có thể là dây curoa. Xe không nổ sau khi dừng thì nghĩ đến ắc quy, bugi hoặc một đầu dây điện lỏng.
Bạn không cần là thợ để kiểm vài điều. Mở nắp bình xăng nhìn. Nhìn xích xem còn trên nhông không. Lắc nhẹ các đầu dây điện dễ thấy. Những việc này giúp bạn biết mình cần thợ hay chỉ cần mười phút.
Nếu không chắc, đừng tháo bừa. Tháo một bộ phận mình không biết lắp lại có thể biến một việc nhỏ thành việc lớn.
Những việc nhỏ có thể tự xử lý
Lốp không săm thủng đinh nhỏ có thể vá tạm bằng bộ vá nhanh rồi bơm lên, đủ chạy tới tiệm gần nhất. Lốp có săm thì thường phải tháo bánh, nên nếu không quen, bạn dắt hoặc nhờ người chở tới chỗ vá.
Xích tuột thì có thể nới trục bánh sau, lắp xích lại rồi căng vừa phải. Đầu dây điện lỏng thì cắm lại, quấn băng dính. Hành lý xệ thì buộc lại bằng dây rút. Đó là những việc bộ đồ nghề nhỏ của bạn được sinh ra để làm.
Hết xăng thì hỏi nhà dân gần nhất. Ở nhiều vùng quê, người ta vẫn bán xăng lẻ trong chai, hoặc sẵn lòng chỉ cho bạn chỗ gần nhất. Lần sau, đổ đầy bình ở mỗi thị trấn trước đoạn vắng.
Mỗi lần tự sửa xong, bạn chạy chậm thử một đoạn ngắn để chắc chắn, rồi ghé tiệm sửa xe ở thị trấn kế tiếp để thợ xem lại cho tử tế.
Nhờ người địa phương và tránh bị nói thách
Gặp hỏng lớn, người giúp được bạn nhiều nhất thường là người dân sống ngay quanh đó. Họ biết thợ nào gần nhất, có ai chở được xe không. Bạn hỏi lễ phép, nói rõ mình đang gặp chuyện gì, người ta thường rất nhiệt tình.
Ở các vùng núi, có khi phải nhờ xe tải nhỏ hoặc xe máy khác kéo về thị trấn. Bạn thoả thuận trước công chở, đừng ngại hỏi, hỏi trước là tôn trọng cả hai bên.
Ở tiệm sửa lạ, trước khi để thợ làm, hãy hỏi họ thấy hỏng chỗ nào, thay gì, công bao nhiêu. Nếu họ nói phải thay nhiều thứ, bạn có thể đề nghị chỉ sửa đủ để chạy tới thành phố lớn kế tiếp. Giữ lại đồ cũ đã thay cũng là cách để biết mình thay thật.
Đa số thợ dọc đường làm ăn tử tế, họ sống nhờ những người đi qua. Thái độ bình tĩnh, rõ ràng của bạn giúp mọi việc trôi chảy hơn.
Chuẩn bị từ hôm nay để lần hỏng xe nhẹ hơn
Lưu số điện thoại của vài tiệm sửa xe ở các thị trấn lớn trên đường, ghi vào giấy chứ không chỉ trong máy. Điện thoại hết pin hoặc mất sóng là chuyện thường ở vùng vắng.
Báo cho người nhà lộ trình mỗi ngày, giờ dự kiến đến nơi. Nếu bạn không liên lạc sau giờ đó, họ biết để hỏi han. Đi một mình thì việc này càng quan trọng.
Tập vá lốp, căng xích một lần ở nhà, có người hướng dẫn. Tập một lần dưới bóng mát hơn mười lần học giữa nắng trên đèo.
Và luôn mang theo nước, chút đồ ăn, đèn pin, áo mưa. Có khi xe hỏng không đáng sợ bằng việc phải chờ hai ba tiếng trong lúc đói và mưa.
Câu hỏi thường gặp
Hết xăng giữa đường vắng thì làm gì?
Dắt xe vào lề an toàn rồi hỏi nhà dân gần nhất, nhiều nơi vẫn bán xăng lẻ hoặc chỉ được cây xăng gần nhất. Để tránh lặp lại, hãy đổ đầy bình ở mỗi thị trấn trước những đoạn đường vắng hoặc trước khi lên đèo.
Thủng lốp xe máy ở nơi không có tiệm vá thì sao?
Lốp không săm có thể vá tạm bằng bộ vá nhanh và bơm nhỏ để chạy tới tiệm. Lốp có săm thì nên dắt chậm hoặc nhờ người chở tới chỗ vá, vì chạy lốp xẹp lâu sẽ làm hỏng cả vành và lốp.
Làm sao tránh bị thợ sửa xe nói thách khi đi xa?
Hỏi rõ hỏng chỗ nào, thay gì và giá công trước khi sửa. Có thể đề nghị chỉ sửa đủ chạy tới thành phố lớn kế tiếp và xin giữ lại phụ tùng cũ. Phần lớn thợ dọc đường làm ăn tử tế.
Có nên mua bảo hiểm cứu hộ xe máy khi đi xuyên Việt không?
Một số gói bảo hiểm và dịch vụ có hỗ trợ cứu hộ, nhưng phạm vi rất khác nhau, nhất là ở vùng núi xa. Bạn nên đọc kỹ điều khoản, hỏi rõ vùng nào được hỗ trợ và cách gọi khi cần.
Xe hỏng lúc trời tối trên đèo thì nên làm gì?
Đưa xe và người sát vào lề rộng, bật đèn báo, mặc đồ sáng màu và tránh đứng trong lòng đường. Gọi người nhà hoặc người dân gần nhất nếu có sóng. Không nên cố tự sửa trong bóng tối ở chỗ khuất tầm nhìn.
