Đi xuyên Việt bằng xe máy, chiều đi không quan trọng bằng việc đoạn khó nhất của bạn rơi vào thời tiết nào. Ai đi qua miền Trung vào cuối năm sẽ dễ gặp mưa lớn, còn ai lên vùng núi phía Bắc giữa mùa đông sẽ gặp lạnh và sương mù trên đèo. Bạn chọn chiều sao cho mỗi miền được đi qua vào lúc nó hiền nhất.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Hôm nay mình bàn một câu mà nhóm nào sắp xuyên Việt cũng cãi nhau ít nhất một buổi: đi từ Bắc vào hay từ Nam ra. Mình sẽ không chọn hộ bạn, nhưng sẽ đưa cho bạn cách nghĩ để tự chọn, cùng vài cái bẫy về mùa mà người đi lần đầu hay giẫm phải.
Vì sao một chuyến xuyên Việt gặp gần như đủ kiểu thời tiết?
Đất nước mình dài và hẹp, trải qua nhiều vĩ độ, lại có dãy núi chạy dọc làm chắn gió. Thế nên cùng một tháng, miền Bắc có thể đang hanh khô se lạnh, miền Trung đang mưa dầm, còn miền Nam đang nắng gắt. Một chuyến đi kéo dài hai ba tuần gần như chắc chắn sẽ đi xuyên qua vài kiểu trời khác nhau.
Người đi lần đầu hay chỉ xem thời tiết nơi xuất phát rồi xếp đồ. Đến khi vượt qua một con đèo lớn ở miền Trung, trời đổi hẳn, áo mưa lại nằm dưới đáy túi. Bài học đầu tiên là chuẩn bị cho cả hành trình, không cho ngày đầu tiên.
Một điều nữa là thời tiết vùng núi đổi rất nhanh trong ngày. Buổi sáng trên đèo có thể mù trắng, trưa nắng chang chang, chiều lại mưa rào.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải là mùa nào trời đẹp khắp nước, vì mùa đó gần như không có. Câu hỏi đúng là mỗi miền mình sẽ đi qua vào khoảng tuần nào, và tuần đó ở miền đó thường ra sao.
Đọc mùa theo từng miền một cách thực dụng
Miền Trung thường mưa nhiều và hay có bão vào khoảng mấy tháng cuối năm. Mưa ở đây không chỉ ướt mà còn gây ngập đường thấp, sạt đất ở các đoạn qua núi. Nếu bắt buộc phải đi mùa này, bạn chừa ngày dự phòng và theo dõi tin thời tiết mỗi tối.
Miền Nam có mùa mưa và mùa khô khá rõ. Mùa mưa thường là những cơn mưa rào buổi chiều, ào ạt rồi tạnh, ít khi dầm dề cả ngày. Đi mùa này vẫn ổn nếu bạn quen dừng lại trú mưa nửa tiếng rồi đi tiếp.
Vùng núi phía Bắc đẹp nhất trong mắt nhiều người là mùa lúa chín và mùa hoa, nhưng mùa đông ở đó có những đợt rét đậm, sương dày trên các đèo cao, đường có thể trơn.
Mỗi năm thời tiết lại lệch đi một chút, nên mình không dám nói tháng nào chắc chắn đẹp. Bạn hãy dùng những nét chung này để khoanh vùng, rồi sát ngày đi thì xem dự báo cụ thể của từng vùng.
Đi từ Bắc vào Nam: được gì, mất gì?
Nhiều người chọn đi từ Bắc vào Nam vì tâm lý thoải mái: bắt đầu bằng những cung đường núi khó khi người còn khoẻ, xe còn mới bảo dưỡng, rồi càng đi càng ấm dần. Đoạn cuối là miền Nam đường bằng, đông vui, rất hợp để thả lỏng sau nhiều ngày căng.
Cái được thứ hai là thời tiết. Nếu bạn đi vào khoảng đầu năm, miền Bắc còn se lạnh nhưng đã qua những đợt rét nhất, miền Trung thường đã qua mùa mưa lớn, miền Nam đang khô ráo.
Cái mất là nếu bạn sống ở miền Nam, bạn phải tính cách đưa người và xe ra Bắc trước. Nhiều người gửi xe đi tàu hoặc xe tải chở hàng rồi bay ra, hoặc thuê xe ngoài đó rồi trả ở một điểm khác, tuỳ dịch vụ có hỗ trợ hay không.
Một điểm nhỏ ít ai để ý là hướng nắng. Đi dọc quốc lộ ven biển theo hướng Nam, buổi chiều nắng thường chiếu từ phía tay phải, phía núi. Chuyện nhỏ nhưng chạy nhiều ngày thì cánh tay một bên cháy hơn hẳn bên kia.
Đi từ Nam ra Bắc: hợp với ai?
Chiều Nam ra Bắc hợp với người xuất phát từ miền Nam, không muốn mất công chuyển xe. Nó cũng hợp với ai muốn kết thúc chuyến đi bằng những cung đường núi đẹp nhất, coi đó như phần thưởng sau một hành trình dài.
Cái khó là những đoạn đèo khó nhất lại rơi vào cuối, khi cơ thể đã mỏi và xe đã chạy cả nghìn cây số. Nếu chọn chiều này, bạn nên cho xe vào tiệm kiểm tra kỹ ở một thành phố lớn trước khi lên vùng núi, coi đó là một trạm dừng bắt buộc.
Về mùa, đi Nam ra Bắc vào khoảng giữa năm thì miền Nam đang vào mùa mưa rào, miền Trung nắng nóng gay gắt, nhưng vùng núi phía Bắc lại xanh và mát, có khi mưa. Đi vào khoảng cuối thu thì ngược lại, miền Trung có thể đang mưa lớn.
Không có chiều nào hoàn hảo cho mọi người. Có nhóm còn chọn cách đi một chiều bằng xe máy rồi về bằng tàu hoả, vừa đỡ mệt vừa được ngắm lại những đoạn đã đi từ một góc khác.
Lên lịch có ngày dự phòng thay vì lịch kín đặc
Sai lầm hay gặp nhất không nằm ở chiều đi mà ở cái lịch kín từng ngày, mỗi ngày gắn một điểm đến cố định. Chỉ cần một trận mưa, một lần hỏng xe hay một hôm ai đó trong nhóm bị mệt, cả lịch đổ theo như quân cờ đô mi nô.
Cách mình hay làm là cứ năm sáu ngày chạy thì chừa một ngày trống. Ngày đó không có kế hoạch gì cả. Nếu mọi việc suôn sẻ, nó thành ngày nghỉ ở một nơi đẹp. Nếu có trục trặc, nó là chỗ để bù.
Bạn cũng nên chia hành trình thành những đoạn lớn với mốc là các thành phố có tiệm sửa xe, bệnh viện và chỗ ở dễ tìm.
Cuối cùng, hãy để một khoảng trống ở cuối chuyến trước ngày phải đi làm lại. Người trở về sát nút thường mang theo cảm giác vội vàng suốt mấy ngày cuối, và đó là mấy ngày đáng nhớ nhất mà lại bị vội vàng làm nhạt mất.
Câu hỏi thường gặp
Đi xuyên Việt bằng xe máy mất bao nhiêu ngày?
Tuỳ cung đường và nhịp đi của bạn. Đi theo trục chính ven biển, nhiều người dành khoảng hai đến ba tuần; nếu rẽ vào các vòng núi phía Bắc hay Tây Nguyên thì cần thêm. Nên chừa ngày dự phòng thay vì tính sát.
Đi xuyên Việt dịp Tết có nên không?
Dịp Tết đường đông vào những ngày cao điểm, nhiều tiệm sửa xe và quán ăn nghỉ, chỗ ở có thể khó tìm. Nếu muốn đi quanh thời gian đó, bạn nên tránh đúng những ngày giáp Tết và mùng đầu, và đặt trước chỗ ở ở các điểm đông khách.
Gặp bão khi đang ở miền Trung thì xử lý thế nào?
Theo dõi tin dự báo, dừng lại ở một thị trấn có chỗ ở chắc chắn và chờ bão qua hẳn. Không vượt đèo hay đi qua đoạn ven sông, suối khi đang mưa lớn vì nguy cơ sạt lở và nước dâng. Một hai ngày chờ không đáng gì so với rủi ro.
Nên đi theo quốc lộ ven biển hay đường mòn Hồ Chí Minh?
Đường ven biển nhiều thị trấn, dịch vụ dày, dễ xoay xở nhưng đông xe tải. Đường Hồ Chí Minh phía Tây vắng và đẹp, có những đoạn rất ít hàng quán, cần đổ xăng đầy và đi ban ngày. Nhiều người kết hợp cả hai theo từng đoạn.
Đi một chiều xe máy, chiều về bằng gì cho đỡ mệt?
Nhiều người gửi xe đi tàu hoả hoặc dịch vụ vận chuyển hàng rồi về bằng tàu hay máy bay. Bạn nên hỏi trước nhà ga hoặc đơn vị vận chuyển về giấy tờ, cách đóng gói xe và việc rút xăng trước khi gửi.
