Ăn uống an toàn trên hành trình dài nhiều tuần dựa vào vài thói quen đơn giản: uống nước đóng chai hoặc nước đã đun sôi, ăn ở quán đông khách nấu chín tại chỗ, rửa tay trước khi ăn, cẩn thận với đồ sống và đá ở nơi không rõ nguồn nước, và cho bụng thời gian làm quen với món lạ. Đau bụng một ngày có thể làm hỏng cả tuần.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Một trong những niềm vui lớn nhất của đường dài là ăn: mỗi vùng một món, mỗi chợ một hương vị. Mình không muốn bạn sợ ăn, chỉ muốn bạn ăn được lâu. Tập này mình kể những thói quen giúp cái bụng đi cùng bạn đến cuối hành trình.
Nước uống: điều đầu tiên phải chắc
Ở nhiều nơi, nước máy chưa nên uống trực tiếp. Uống nước đóng chai còn niêm phong, nước đã đun sôi, hoặc nước từ bình lọc đáng tin. Một bình nước dùng lại được, đổ đầy ở chỗ ở mỗi sáng, giúp bạn đỡ phải mua chai nhựa.
Đánh răng bằng nước máy thường không sao với nhiều người, nhưng nếu bụng bạn nhạy cảm, dùng nước đóng chai cho chắc.
Đá viên là điểm hay bị quên. Ở các thành phố, đá thường được sản xuất từ nước sạch. Ở vùng xa, khi không chắc, bạn có thể chọn đồ uống không đá.
Trà nóng là đồ uống an toàn và có ở gần như mọi nơi. Ở nhiều vùng, một ấm trà nóng còn là cách bắt chuyện với người địa phương.
Khi đi xe máy dưới nắng, uống nước đều đặn từng ngụm mỗi lần dừng, đừng đợi đến khi khát khô họng.
Chọn quán ăn: mắt và mũi là người hướng dẫn tốt
Một quán đông người địa phương thường là quán ngon và đồ ăn được nấu liên tục, ít khi để lâu. Quán vắng tanh vào giờ ăn thì nên cân nhắc.
Đồ ăn nấu chín, còn nóng, được nấu ngay trước mặt bạn là an toàn hơn đồ để sẵn từ lâu ở nhiệt độ thường. Nồi nước dùng sôi liên tục là dấu hiệu tốt.
Nhìn chỗ làm, chỗ rửa bát. Không cần sạch bóng như nhà hàng lớn, nhưng thấy được sự gọn gàng là đủ yên tâm.
Hỏi người ở chỗ mình ở xem họ ăn ở đâu. Người địa phương biết quán nào ngon, quán nào sạch, quán nào chỉ dành cho khách.
Khi bụng đã không khoẻ, chọn những món đơn giản, dễ tiêu, nấu chín kỹ như cháo, cơm với rau luộc, canh.
Đồ sống, đặc sản lạ và cái bụng chưa quen
Rau sống, gỏi, đồ tái là một phần của ẩm thực nhiều vùng, rất ngon. Nhưng chúng cũng là nguồn hay gây đau bụng cho người chưa quen, nhất là khi không rõ rau được rửa bằng nước gì.
Không có nghĩa là bạn phải tránh hẳn. Bạn có thể ăn ở những quán đông, đáng tin, và ăn từ từ, đừng ăn nhiều món sống cùng lúc trong tuần đầu.
Đặc sản lạ như các loại mắm, đồ lên men, món nấu từ nguyên liệu bạn chưa từng ăn, hãy thử một ít trước. Cơ thể cần thời gian làm quen.
Hải sản ở vùng biển rất tươi, nhưng hải sản để lâu, nấu chưa chín là nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc. Ăn ở quán có hải sản còn sống trong bể, nấu ngay.
Nếu bạn có dị ứng thức ăn, học cách nói về nó bằng tiếng địa phương hoặc viết sẵn ra giấy, đưa cho người bán.
Rửa tay và những thói quen nhỏ
Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn là thói quen đơn giản mà hiệu quả nhất. Trên đường, không phải lúc nào cũng có chỗ rửa, nên mang theo nước rửa tay khô hoặc khăn ướt.
Đi xe máy cả ngày, tay bạn chạm vào tay lái, tiền, cửa, điện thoại. Lau tay trước khi cầm đồ ăn.
Dùng đũa, thìa của quán thì lau qua bằng khăn giấy là thói quen của nhiều người, không ai thấy lạ.
Trái cây mua ở chợ thì chọn loại có vỏ bóc được, hoặc rửa kỹ bằng nước sạch trước khi ăn.
Ăn đúng bữa, đừng bỏ bữa rồi ăn dồn. Đường dài cần năng lượng đều, cái bụng cũng dễ chịu hơn khi được ăn đều. Mình hay mang theo một túi nhỏ đồ ăn khô như bánh quy, chuối, đậu phộng rang, để những lúc trên đường chưa gặp quán thì không phải nhịn đói rồi ăn vội một món bất kỳ.
Khi bụng có vấn đề
Dù cẩn thận đến đâu, đi dài ngày vẫn có thể bị đau bụng, tiêu chảy. Điều quan trọng nhất lúc đó là bù nước. Uống nước từng ngụm nhỏ, đều đặn. Hỏi dược sĩ về dung dịch bù nước phù hợp.
Nghỉ ngơi, ăn đồ nhẹ, dễ tiêu. Đừng cố đi xe máy hay đi xa khi đang mệt vì đau bụng.
Hãy đi khám ngay nếu có dấu hiệu nặng: sốt cao, đi ngoài ra máu, nôn liên tục không uống được nước, đau bụng dữ dội, chóng mặt, mệt lả, hoặc triệu chứng kéo dài hơn vài ngày.
Với trẻ nhỏ và người lớn tuổi, mất nước xảy ra nhanh hơn. Đưa đi khám sớm hơn.
Đừng tự dùng thuốc theo lời người khác. Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, nói rõ triệu chứng và bạn đã ăn gì. Khi đã khoẻ lại, ăn chậm vài ngày, quay lại với món nhẹ trước rồi mới tới những món đậm vị, cái bụng sẽ cảm ơn bạn.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch có nên uống nước máy không?
Ở nhiều nơi chưa nên uống nước máy trực tiếp. Nên uống nước đóng chai còn niêm phong, nước đã đun sôi hoặc từ bình lọc đáng tin. Mang bình nước dùng lại và đổ đầy ở chỗ ở mỗi sáng.
Ăn rau sống khi đi du lịch có an toàn không?
Rau sống có thể gây đau bụng cho người chưa quen, nhất là khi không rõ nguồn nước rửa. Ăn ở quán đông, đáng tin và ăn từ từ trong tuần đầu để cơ thể làm quen.
Làm sao chọn quán ăn ven đường an toàn?
Chọn quán đông người địa phương, đồ ăn nấu chín và còn nóng, nấu ngay trước mặt, chỗ làm gọn gàng. Hỏi người ở chỗ mình trọ về quán họ hay ăn.
Bị tiêu chảy khi đang đi xa thì làm gì?
Bù nước từng ngụm đều đặn, nghỉ ngơi, ăn đồ nhẹ và hỏi dược sĩ về dung dịch bù nước. Đi khám ngay nếu sốt cao, đi ngoài ra máu, nôn liên tục hoặc mệt lả.
Có nên ăn hải sản ở vùng biển khi đi xa không?
Có thể, hải sản vùng biển thường rất tươi. Chọn quán có hải sản còn sống, nấu chín ngay, tránh hải sản để lâu hoặc nấu chưa chín.
