Qua cửa khẩu đường bộ thường có hai lượt thủ tục: làm xuất cảnh ở phía nước mình, đi qua một đoạn đường ngắn, rồi làm nhập cảnh ở phía nước bạn. Mỗi bên kiểm tra hộ chiếu, có khi kiểm tra hành lý. Bạn chỉ cần chuẩn bị sẵn giấy tờ, trả lời ngắn gọn và trung thực, giữ bình tĩnh và đi đúng lối dành cho người.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Lần đầu qua cửa khẩu đường bộ, nhiều người hồi hộp hơn cả lần đầu đi máy bay, vì không có ai hướng dẫn từng bước. Tập này mình đi cùng bạn từ lúc xuống xe ở phía mình cho đến lúc đặt chân lên đất bạn.
Trước khi đến cửa khẩu
Sắp sẵn những thứ cần: hộ chiếu, giấy tờ liên quan nếu có, một cây bút để điền tờ khai. Để chúng ở một túi dễ lấy, không phải lục cả ba lô ở quầy.
Kiểm tra hành lý của mình, đảm bảo không mang những thứ bị cấm hoặc hạn chế qua biên giới. Mỗi nước có danh sách riêng, thường liên quan đến thực phẩm tươi sống, động thực vật, thuốc có quy định đặc biệt, tiền mặt vượt mức phải khai. Tìm hiểu trước trên trang chính thức.
Không bao giờ nhận mang hộ đồ của người lạ qua biên giới, dù họ nhờ khéo đến đâu.
Đi vệ sinh, uống nước, ăn chút gì trước khi vào khu cửa khẩu. Thủ tục có khi kéo dài nếu đông người.
Nếu đi xe khách quốc tế, nghe kỹ hướng dẫn của phụ xe: xuống đâu, mang gì theo, hẹn xe chờ ở chỗ nào phía bên kia.
Làm thủ tục xuất cảnh phía mình
Ở trạm phía Việt Nam, bạn xếp hàng ở quầy kiểm soát xuất nhập cảnh, đưa hộ chiếu. Nhân viên kiểm tra, có thể hỏi vài câu ngắn, đóng dấu hoặc ghi nhận xuất cảnh.
Hành lý có thể qua máy soi hoặc được kiểm tra bằng mắt. Mở túi khi được yêu cầu, hợp tác lịch sự.
Sau khi xong, giữ hộ chiếu cẩn thận. Kiểm tra lại có dấu và thông tin đúng trước khi rời quầy.
Đoạn đường giữa hai trạm có khi chỉ vài trăm mét, có khi dài hơn. Ở nhiều nơi bạn đi bộ, có nơi có xe đưa đón. Đi đúng lối dành cho người, không đi tắt, không chụp ảnh ở những khu vực có biển cấm.
Đoạn giữa này là lúc nhiều người thấy hơi lạ: đã rời nước mình nhưng chưa vào nước bạn. Cứ đi thẳng tới trạm bên kia.
Làm thủ tục nhập cảnh phía nước bạn
Ở trạm nước bạn, có thể bạn cần điền tờ khai nhập cảnh, thường có cả tiếng Anh. Điền rõ ràng, đúng với hộ chiếu, ghi địa chỉ chỗ ở đêm đầu.
Đưa hộ chiếu và tờ khai tại quầy. Nhân viên có thể hỏi mục đích chuyến đi, ở bao lâu, ở đâu. Trả lời ngắn gọn, trung thực, đúng với giấy tờ bạn có.
Ở một số cửa khẩu, có thể có các khoản phí ghi rõ ràng. Nếu bạn được yêu cầu trả một khoản mà không rõ là gì, có thể hỏi lịch sự xin biên nhận. Giữ thái độ bình tĩnh, không tranh cãi gay gắt.
Sau khi được đóng dấu, kiểm tra lại dấu và số ngày được phép ở, nếu có ghi. Nhầm lẫn phát hiện ngay tại quầy dễ sửa hơn nhiều so với lúc ra khỏi nước đó.
Hành lý có thể qua kiểm tra hải quan phía nước bạn. Khai báo đúng nếu có hàng hoá phải khai.
Khi bị hỏi thêm hoặc gặp chậm trễ
Đôi khi nhân viên sẽ hỏi kỹ hơn, xin xem vé ra khỏi nước, chỗ ở đã đặt, tiền mang theo. Đó là việc bình thường của họ. Bạn đưa những gì được yêu cầu, giải thích ngắn gọn.
Nếu không hiểu câu hỏi vì khác ngôn ngữ, nói chậm, dùng tiếng Anh đơn giản, hoặc nhờ người cùng xe dịch giúp. Ứng dụng dịch ngoại tuyến cũng có ích.
Không đưa tiền cho bất cứ ai ngoài các khoản phí chính thức. Không nhờ người môi giới đứng ngoài cửa khẩu làm thủ tục hộ.
Nếu có trục trặc nghiêm trọng như bị từ chối nhập cảnh, hãy giữ bình tĩnh, hỏi rõ lý do, và liên hệ đại sứ quán hoặc lãnh sự quán Việt Nam nếu cần hỗ trợ.
Thái độ lịch sự, kiên nhẫn gần như luôn giúp mọi việc trôi chảy hơn.
Ngay sau khi qua cửa khẩu
Qua được cửa khẩu, bạn sẽ gặp ngay những người mời xe, mời đổi tiền. Đừng vội. Đứng sang một bên, sắp lại giấy tờ, cất hộ chiếu vào chỗ an toàn.
Nếu cần đổi tiền, chỉ đổi đủ cho chi tiêu đầu tiên, phần còn lại đổi ở thành phố. Đếm tiền ngay tại chỗ.
Hỏi giá xe trước khi lên, nói rõ địa chỉ muốn đến. Nếu có thể, đi chung với những khách khác cùng hướng.
Nhắn tin báo người nhà là đã qua cửa khẩu an toàn. Đổi giờ trên đồng hồ nếu nước bạn khác múi giờ.
Và để ý những thay đổi nhỏ: bên lái xe, cách chào nhau, giá một chai nước. Từ giờ, bạn là khách ở một xứ khác, và một chút chú ý ban đầu giúp những ngày sau dễ hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Qua cửa khẩu đường bộ mất bao lâu?
Tuỳ cửa khẩu và lượng người, có khi chỉ khoảng nửa tiếng, có khi lâu hơn vào giờ đông hoặc dịp lễ. Nên đến vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều để có thời gian nếu bị chậm.
Có phải điền tờ khai khi nhập cảnh bằng đường bộ không?
Nhiều nước yêu cầu tờ khai nhập cảnh hoặc tờ khai hải quan. Mang theo bút, điền đúng thông tin như trong hộ chiếu và ghi địa chỉ chỗ ở đêm đầu.
Bị yêu cầu trả phí không rõ ràng ở cửa khẩu thì làm sao?
Hỏi lịch sự đó là khoản gì và xin biên nhận. Giữ bình tĩnh, không tranh cãi gay gắt. Nếu gặp trục trặc nghiêm trọng, có thể liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam ở nước đó.
Có được chụp ảnh ở khu vực cửa khẩu không?
Nhiều khu vực cửa khẩu cấm chụp ảnh. Hãy để ý biển báo, hỏi nhân viên nếu không chắc và cất máy ảnh khi đang làm thủ tục.
Nên đổi tiền ở cửa khẩu hay ở thành phố?
Chỉ nên đổi một ít ở cửa khẩu cho chi tiêu đầu tiên, phần lớn đổi hoặc rút ở thành phố nơi tỷ giá thường tốt hơn. Đếm kỹ tiền ngay tại chỗ.
