Chi phí ẩn trên hành trình dài thường không nằm ở những khoản lớn mà ở hàng chục khoản nhỏ: phí rút và đổi tiền, tiền gửi xe, phí cầu đường, giặt đồ, sim và dữ liệu, sửa hoặc thay đồ hỏng, đồ ăn vặt dọc đường, và những lần trả cao hơn vì đang vội. Mỗi khoản một chút, nhưng sau vài tháng, chúng có thể cộng lại bằng chi phí của nhiều tuần.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Có một câu người đi đường dài hay tự hỏi vào cuối tháng: mình đâu có tiêu gì lớn, sao tiền đi đâu hết. Tập này mình lần theo những khoản nhỏ biến mất không dấu vết, để bạn biết chúng ở đâu mà chặn.
Phí ngân hàng và đổi tiền
Mỗi lần rút tiền ở máy của ngân hàng khác, mỗi lần quẹt thẻ ở nước ngoài, mỗi lần đổi tiền ở quầy, đều có thể có một khoản phí hoặc chênh lệch tỷ giá. Một lần thì nhỏ, nhưng rút tiền vài ngày một lần suốt vài tháng thì cộng lại đáng kể.
Trước khi đi, hỏi ngân hàng của bạn về các loại phí. Có thẻ có phí thấp cho giao dịch nước ngoài, có thẻ thì cao. Dùng đúng thẻ cho đúng việc.
Rút mỗi lần một khoản vừa phải thay vì rút lẻ nhiều lần, để giảm số lần chịu phí cố định. Nhưng cân nhắc an toàn, đừng mang quá nhiều tiền mặt.
Đổi tiền ở những nơi có tỷ giá tốt, tránh đổi ở sân bay, cửa khẩu nếu không bắt buộc. Và mỗi lần nhận tin nhắn trừ tiền từ ngân hàng, liếc qua xem có khoản phí nào lạ không, vì phát hiện sớm thì hỏi lại dễ hơn nhiều.
Gửi xe, cầu đường, vé vào cửa
Đi xe máy, mỗi lần dừng ở điểm tham quan, chợ, quán, có khi phải gửi xe. Ở một số nơi, gửi xe qua đêm ở nhà nghỉ cũng tính thêm. Ít ai ghi những khoản này vào ngân sách.
Đi ô tô thì có phí cầu đường, phí đỗ xe. Đi thuyền, đi đò, đi cáp treo ở những nơi tham quan, mỗi thứ một ít.
Vé vào cửa các điểm tham quan, bảo tàng, khu bảo tồn, có khi có cả vé vào làng, vé đỗ xe riêng. Tra trước những nơi định đến để ước tính.
Một cách hay là cộng thêm vào ngân sách mỗi ngày một khoản nhỏ cố định cho nhóm này, thay vì để nó lẩn vào nhóm linh tinh. Ở nhiều nơi, hỏi người gửi xe giá trước khi gửi cũng là chuyện bình thường, người ta không thấy phiền, còn bạn thì tránh được những lần bất ngờ.
Giặt đồ, sim, sạc và những thứ sinh hoạt
Giặt đồ ở nhà nghỉ hay tiệm giặt, nếu đi vài tháng, là một khoản đều đặn. Tự giặt tay đồ nhỏ, chỉ gửi giặt đồ lớn giúp tiết kiệm.
Sim điện thoại, gói dữ liệu, nhất là nếu dùng hai sim cho việc làm từ xa, hay mua sim ở nhiều nước. Cộng thêm phí chuyển vùng nếu bạn giữ sim cũ.
Đồ dùng cá nhân như kem chống nắng, kem chống muỗi, xà phòng, dầu gội, thuốc men cơ bản, hết là phải mua. Ở khu du lịch, những thứ này thường đắt hơn ở chợ hay cửa hàng của người địa phương.
Nước uống đóng chai mỗi ngày cũng là một khoản. Mang bình nước dùng lại và đổ đầy ở chỗ ở giúp giảm cả tiền lẫn rác nhựa.
Đồ hỏng, đồ mất và cái giá của sự vội
Trên đường dài, đồ đạc hỏng nhanh hơn ở nhà. Dép mòn, quần rách, ba lô sứt quai, dây sạc đứt, áo mưa thủng. Mỗi thứ phải mua lại là một khoản ngoài dự tính.
Đồ để quên ở chỗ ở cũ là một nguồn chi phí ẩn khác. Kiểm tra phòng kỹ trước khi trả, nhất là ổ cắm, dưới gối, trong tủ, nhà tắm.
Sự vội vàng làm bạn trả giá cao hơn. Đến nơi muộn phải nhận chỗ ở đầu tiên tìm được, lỡ chuyến xe phải đi xe khác đắt hơn, đói quá ăn ở quán đầu tiên gặp. Lên kế hoạch thong thả hơn là cách tiết kiệm mà ít ai nghĩ đến.
Mệt mỏi cũng tốn tiền. Người mệt dễ chọn đường tắt đắt tiền, dễ mua sắm để bù đắp cảm xúc. Một đêm ngủ đủ đôi khi tiết kiệm cho bạn nhiều hơn mọi mẹo săn giảm giá cộng lại.
Đồ ăn vặt và những lần chiều mình
Một ly nước mía giữa trưa, một gói bánh ở trạm dừng, một cốc cà phê buổi chiều, một que kem ở bãi biển. Những thứ nhỏ này làm chuyến đi vui, và bạn không cần cắt hết. Nhưng nên biết chúng chiếm bao nhiêu.
Ghi lại một tuần các khoản ăn vặt, bạn có thể ngạc nhiên. Không phải để cấm, mà để chọn. Có những thứ bạn thật sự thích, có những thứ chỉ là thói quen.
Quà lưu niệm cũng là một nhóm hay vượt. Mua rải rác ở mỗi nơi, đến cuối chuyến vừa nặng ba lô vừa vơi ví. Có người chọn mỗi nơi chỉ một món nhỏ, hoặc chỉ mua ở cuối chuyến.
Cuối cùng, cách tốt nhất để chặn chi phí ẩn không phải là cắt hết, mà là thấy chúng. Ghi chép một tuần, nhìn rõ, rồi tự quyết điều chỉnh chỗ nào.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đi du lịch dài ngày hay tiêu nhiều hơn dự tính?
Vì rất nhiều khoản nhỏ không được tính trước như phí ngân hàng, gửi xe, giặt đồ, sim dữ liệu, đồ hỏng phải mua lại, ăn vặt và những lần trả giá cao vì vội. Cộng lại sau vài tháng chúng khá lớn.
Làm sao giảm phí rút tiền khi đi xa?
Hỏi ngân hàng về các loại phí trước khi đi, dùng thẻ có phí thấp cho giao dịch nước ngoài, rút mỗi lần một khoản vừa phải thay vì nhiều lần nhỏ và tránh đổi tiền ở nơi tỷ giá kém.
Có nên tự giặt đồ khi đi du lịch dài ngày không?
Tự giặt tay đồ nhỏ và chỉ gửi giặt đồ lớn giúp tiết kiệm đáng kể. Chọn quần áo khô nhanh để giặt tối mặc sáng.
Đi chậm có giúp giảm chi phí ẩn không?
Có. Ở lâu một nơi giúp bạn tìm được chỗ mua đồ rẻ, đỡ phí di chuyển, đỡ quên đồ khi đổi chỗ và đỡ những lần trả giá cao vì vội.
Có nên cắt hết chi tiêu vặt để tiết kiệm không?
Không cần. Chi tiêu vặt làm chuyến đi vui hơn. Nên ghi lại một tuần để thấy rõ, rồi giữ những thứ mình thật sự thích và bỏ những thứ chỉ là thói quen.
