Ngân sách cho chuyến đi dài vài tháng nên bắt đầu từ chi phí mỗi ngày chứ không phải một con số tổng. Bạn chia mỗi ngày thành năm nhóm: chỗ ở, ăn uống, di chuyển, hoạt động và linh tinh; cộng thêm các khoản chi một lần như bảo hiểm, vé chặng xa, bảo dưỡng xe; rồi để riêng một quỹ dự phòng không đụng tới. Mỗi tối ghi lại, để biết mình đang tiêu nhanh hay chậm.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Mình sẽ không nói bạn cần bao nhiêu tiền cho một chuyến đi, vì con số đó khác nhau quá nhiều theo nơi đến, kiểu đi, mùa, và giá cả thay đổi liên tục. Mình chỉ kể cách tính, để bạn tự ra con số của mình mà không bị hụt giữa đường.
Vì sao nên tính theo ngày?
Một con số tổng như số tiền cho ba tháng rất khó cảm nhận. Ngày đầu bạn tiêu thoải mái vì thấy còn nhiều, tuần cuối bạn chắt bóp vì thấy sắp hết. Tính theo ngày giúp bạn có một mốc để so sánh mỗi tối, đơn giản và dễ nhớ.
Cách làm là ước tính chi phí một ngày bình thường ở nơi bạn đến, rồi nhân với số ngày. Ngày ở thành phố lớn, ngày ở thị trấn nhỏ, ngày di chuyển, ngày nghỉ sẽ khác nhau, nên có thể tính vài mức rồi lấy trung bình.
Thông tin ước tính có thể lấy từ những người đi gần đây, từ chính kinh nghiệm những chuyến ngắn trước của bạn. Đừng tin những con số quá thấp trên mạng, chúng thường bỏ sót nhiều khoản và có khi đã cũ.
Khi đã có mức chi mỗi ngày, bạn cũng dễ quyết định hơn: một bữa ăn đắt hôm nay có nghĩa là ngày mai ăn ở quán nhỏ, và như vậy là ổn.
Năm nhóm chi phí của một ngày
Chỗ ở thường là khoản lớn nhất. Nó thay đổi nhiều theo kiểu chỗ ở, theo vùng, theo mùa, và giảm đáng kể nếu bạn ở lâu một nơi và thuê theo tuần.
Ăn uống là khoản thứ hai. Ăn ở quán địa phương thường rẻ hơn hẳn nhà hàng ở khu du lịch. Tự nấu vài bữa còn giảm thêm.
Di chuyển gồm xăng, vé xe, vé tàu, xe ôm trong thành phố. Ngày đi chặng xa thì cao, ngày ở yên thì gần như bằng không.
Hoạt động gồm vé tham quan, lớp học, tour ngắn, thuê thuyền. Linh tinh gồm giặt đồ, sim điện thoại, đồ dùng cá nhân, quà nhỏ. Nhóm linh tinh thường bị quên khi lập ngân sách, nhưng cộng lại không hề nhỏ.
Giả sử bạn ước tính tỷ lệ cho một ngày bình thường, ví dụ chỗ ở chiếm khoảng một phần ba, ăn uống khoảng một phần ba, phần còn lại chia cho di chuyển, hoạt động và linh tinh. Đây chỉ là ví dụ giả định để hình dung, tỷ lệ thật của bạn có thể khác hẳn.
Những khoản chi một lần
Ngoài chi phí hằng ngày, có những khoản chỉ trả một lần nhưng lớn. Bảo hiểm cho cả chuyến đi. Vé chặng xa như vé máy bay đi và về, vé tàu xuyên Việt.
Chuẩn bị trước chuyến đi: bảo dưỡng xe, thay lốp, mua đồ nghề, ba lô, giày, áo mưa. Làm hộ chiếu, thị thực, tiêm phòng nếu đi nước ngoài.
Trên đường, có những khoản bất thường nhưng gần như chắc chắn xảy ra trong chuyến đi dài: thay dầu vài lần, sửa xe, mua thêm quần áo khi đồ cũ rách, thay một chiếc điện thoại bị hỏng.
Liệt kê những khoản này riêng, đừng trộn vào chi phí hằng ngày. Như vậy bạn không bị bất ngờ khi một tuần nào đó chi vượt hẳn mức bình thường.
Quỹ dự phòng: phần không được đụng tới
Quỹ dự phòng là số tiền để riêng cho những chuyện không lường trước: ốm phải nằm viện, xe hỏng nặng, phải mua vé về nhà gấp, mất ví. Nó không phải tiền để tiêu khi hết tiền ăn chơi.
Nhiều người đi đường dài để quỹ dự phòng ở một tài khoản riêng, một thẻ riêng, không dùng cho chi tiêu hằng ngày. Có một khoản như vậy, bạn đi nhẹ lòng hơn rất nhiều.
Quỹ dự phòng nên đủ để ít nhất mua được vé về nhà từ nơi xa nhất của hành trình, cộng với chi phí sống vài ngày. Mức cụ thể tuỳ bạn và tuỳ nơi bạn đến.
Nếu chuyến đi kết thúc mà quỹ dự phòng còn nguyên, đó là một tin vui, không phải lãng phí.
Ghi chép và điều chỉnh giữa đường
Ghi chép chi tiêu mỗi tối là thói quen quan trọng nhất của người đi dài ngày. Không cần chi tiết từng đồng, chỉ cần tổng mỗi nhóm trong ngày. Một cuốn sổ nhỏ hay một bảng tính trên điện thoại đều được.
Mỗi tuần, so sánh chi tiêu thực tế với dự tính. Nếu đang tiêu nhanh hơn, xem nhóm nào vượt và điều chỉnh: ở lâu hơn một chỗ, nấu ăn nhiều hơn, bớt một vài hoạt động.
Nếu tiêu chậm hơn, đừng vội tiêu bù. Giữ phần dư làm đệm cho những tuần sau, vì những khoản lớn bất ngờ thường đến vào cuối chuyến.
Ngân sách là công cụ giúp bạn đi được lâu, không phải chiếc lồng. Có những lần đáng để vượt ngân sách một chút, vì một trải nghiệm hiếm có. Chỉ cần bạn biết mình đang làm vậy và bù lại sau.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch vài tháng cần bao nhiêu tiền?
Không có con số chung vì còn tuỳ nơi đến, kiểu đi, mùa và giá cả lúc đó. Cách đúng là ước tính chi phí một ngày bình thường, nhân với số ngày, cộng các khoản một lần và để riêng quỹ dự phòng.
Quỹ dự phòng khi đi xa nên để bao nhiêu?
Ít nhất đủ để mua vé về nhà từ nơi xa nhất của hành trình và trang trải vài ngày. Để ở tài khoản hoặc thẻ riêng và không dùng cho chi tiêu hằng ngày.
Có cần ghi chép chi tiêu mỗi ngày khi du lịch không?
Nên ghi tổng mỗi nhóm trong ngày, không cần chi tiết từng khoản. Thói quen này giúp bạn biết đang tiêu nhanh hay chậm và điều chỉnh kịp thời.
Khoản nào hay bị quên khi lập ngân sách du lịch?
Nhóm linh tinh như giặt đồ, sim điện thoại, đồ dùng cá nhân, quà nhỏ, và các khoản bất thường như sửa xe, thay dầu, thay đồ hỏng. Cộng lại những khoản này không hề nhỏ.
Tiêu vượt ngân sách giữa chuyến thì làm sao?
Xem nhóm nào vượt rồi điều chỉnh: ở lâu hơn một nơi, tự nấu ăn, bớt hoạt động tốn kém. Không đụng vào quỹ dự phòng cho chi tiêu thường ngày.
