Đi tàu hoả Bắc Nam trọn tuyến là một chuyến kéo dài hơn một ngày một đêm, chạy qua gần hết chiều dài đất nước trên con đường sắt dài khoảng một nghìn bảy trăm ki lô mét. Nếu đi suốt, bạn nên chọn giường nằm để ngủ được; còn nếu muốn thấy nhiều hơn, hãy chia tuyến thành vài chặng, xuống tàu ở những thành phố mình thích rồi đi tiếp.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Có người coi tàu hoả là cách đi chậm và cũ. Mình lại coi nó là cách duy nhất để vừa đi xuyên Việt vừa được ngủ, đọc sách, nói chuyện với người lạ và nhìn đất nước trôi qua ô cửa. Hôm nay mình kể cách đi cho thoải mái.
Con đường sắt dài nhất nước có gì đặc biệt?
Tuyến đường sắt Bắc Nam được hoàn thành nối liền vào năm một nghìn chín trăm ba mươi sáu, nối Hà Nội với Sài Gòn. Gần một thế kỷ sau, nó vẫn chạy gần như theo đúng hướng cũ, men theo dải đất hẹp giữa núi và biển.
Vì là đường đơn, ở nhiều đoạn hai đoàn tàu ngược chiều phải tránh nhau ở ga. Đó là lý do tàu đôi khi dừng khá lâu ở một ga nhỏ mà không ai lên xuống. Người đi lần đầu hay sốt ruột, người đi nhiều lần coi đó là lúc xuống sân ga duỗi chân.
Tuyến đường đi qua rất nhiều kiểu cảnh: đồng bằng lúa ở phía Bắc, những dải cát và đồi thông ven biển miền Trung, đoạn men theo sườn núi sát biển quanh đèo Hải Vân, rồi những cánh đồng thanh long và rừng cao su gần phía Nam.
Đi tàu là cách hiếm hoi để thấy những cảnh đó liền một mạch, không bị cắt ngang bởi việc phải nhìn đường như khi tự lái.
Chọn ghế hay giường cho chuyến dài?
Các đoàn tàu đường dài thường có ghế ngồi mềm có điều hoà, giường nằm khoang sáu và giường nằm khoang bốn. Ghế ngồi hợp chặng ngắn vài tiếng, ban ngày, khi bạn muốn ngắm cảnh và tiết kiệm. Ngồi qua đêm thì rất khó ngủ.
Khoang bốn có hai tầng giường, rộng rãi hơn, dễ ngồi dậy. Khoang sáu có ba tầng, tầng trên cùng thấp và sát trần, leo lên xuống hơi vất vả, nhưng thường rẻ hơn. Tầng dưới thì tiện cho người lớn tuổi, đổi lại ban ngày mọi người hay ngồi chung lên giường dưới.
Đi suốt tuyến, nhiều người chọn khoang bốn vì giấc ngủ quan trọng. Đi cùng gia đình bốn người, mua trọn một khoang thì thành phòng riêng, rất dễ chịu.
Bạn nên mua vé sớm vào những dịp lễ, Tết và mùa hè, vì những chỗ tốt hết nhanh. Mua qua kênh chính thức của ngành đường sắt hoặc tại ga, tránh mua lại qua người không rõ.
Mang gì lên tàu cho một chuyến hơn một ngày?
Một chiếc túi nhỏ tách khỏi hành lý chính là thứ quan trọng nhất. Trong đó có giấy tờ, điện thoại, sạc dự phòng, khăn ướt, bàn chải, một chiếc áo khoác mỏng vì điều hoà trên tàu có khi khá lạnh, và đôi dép lê để đi lại trong toa.
Mang theo chút đồ ăn khô, trái cây, nước uống. Trên tàu có bán đồ ăn và ở nhiều ga có người bán hàng, nhưng có những đoạn dài bạn sẽ đói vào giờ lạ.
Nút tai và bịt mắt giúp ngủ ngon hơn rất nhiều. Một cuốn sách giấy hoặc vài tập podcast tải sẵn về máy rất hợp, vì sóng điện thoại chập chờn ở nhiều đoạn qua núi.
Hành lý lớn thì để dưới gầm giường dưới hoặc trên giá cao, khoá kéo hướng vào trong. Đồ giá trị luôn giữ bên người, nhất là lúc ngủ và khi tàu dừng ở ga lớn.
Chia tuyến thành nhiều chặng: cách đi tàu hay nhất
Ngồi suốt hơn một ngày không phải là cách duy nhất. Nhiều người mua vé từng chặng: xuống ở một thành phố miền Trung ở vài ngày, rồi mua vé đi tiếp. Như vậy chuyến xuyên Việt bằng tàu thành một chuỗi những lần đến nơi.
Chia chặng còn giúp bạn chọn chuyến chạy ngày cho những đoạn đẹp và chuyến chạy đêm cho những đoạn dài ít cảnh. Ví dụ đoạn qua đèo Hải Vân rất đáng đi vào ban ngày.
Khi chia chặng, bạn để ý giờ tàu đến ga. Có những chuyến đến các ga nhỏ vào nửa đêm hoặc rạng sáng, lúc đó tìm chỗ ở hay xe về trung tâm khá vất vả. Hãy hỏi trước nơi ở có nhận khách đến muộn không.
Một lưu ý nữa là ga tàu đôi khi nằm khá xa trung tâm thị trấn. Xem bản đồ trước để biết mình sẽ đi tiếp bằng gì.
Đời sống trong một toa tàu đường dài
Đi tàu lâu, bạn sẽ thấy toa tàu là một xóm nhỏ di động. Có gia đình về quê mang theo cả bao gạo, có sinh viên ôm đàn, có cụ già kể chuyện thời tàu chạy chậm hơn bây giờ. Một câu hỏi thăm nhỏ có thể mở ra cả buổi chiều trò chuyện.
Ăn uống thì có xe đẩy đi dọc toa vào giờ cơm, có toa ăn trên một số chuyến. Nhiều người vẫn giữ thói quen mua đặc sản ở ga, mỗi vùng một món, coi đó là một phần của chuyến đi.
Nhà vệ sinh trên tàu sạch hay không tuỳ chuyến và tuỳ lúc, nên có sẵn khăn giấy và nước rửa tay. Đi vệ sinh tránh lúc tàu đang dừng lâu ở ga lớn là thói quen lịch sự.
Cuối cùng là giữ yên lặng vào ban đêm. Nói nhỏ, tắt chuông điện thoại, đeo tai nghe khi xem phim. Một khoang ngủ yên là món quà mọi người trao cho nhau.
Câu hỏi thường gặp
Đi tàu từ Hà Nội vào Sài Gòn mất bao lâu?
Thường hơn một ngày một đêm, tuỳ từng chuyến và số ga dừng. Bạn nên xem lịch tàu trên kênh chính thức của ngành đường sắt, vì giờ chạy có thể thay đổi theo mùa.
Nên chọn giường tầng trên hay tầng dưới?
Tầng dưới dễ lên xuống, tiện cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ, nhưng ban ngày hay thành chỗ ngồi chung. Tầng trên riêng tư hơn nhưng leo lên xuống vất vả và sát trần, nhất là ở khoang sáu.
Có thể mang xe máy theo tàu hoả không?
Nhiều tuyến có dịch vụ gửi xe máy theo tàu, thường đi toa hàng và có thể không cùng chuyến với người. Bạn nên hỏi tại ga về giấy tờ cần mang, cách đóng gói và yêu cầu về xăng trong bình trước khi gửi.
Ngồi ghế mềm qua đêm có ngủ được không?
Một số người ngủ được nhưng đa số thấy mệt, vì ghế không ngả được nhiều và đèn trong toa thường sáng. Nếu chặng qua đêm dài, giường nằm đáng giá hơn nhiều cho sức khoẻ cả chuyến đi.
Đi tàu có an toàn cho đồ đạc không?
Nhìn chung là yên tâm, nhưng vẫn nên giữ đồ giá trị bên người, nhất là khi ngủ và khi tàu dừng ở ga lớn có nhiều người lên xuống. Hành lý lớn để gọn, khoá kéo quay vào trong.
