Đau lưng, mỏi cổ, tê tay sau nhiều ngày ngồi xe phần lớn đến từ ba thứ: tư thế ngồi sai, ngồi một chỗ quá lâu và mang nặng lệch một bên. Phòng nó bằng cách chỉnh xe và chỗ ngồi cho vừa người, dừng nghỉ đều để duỗi người, giãn cơ nhẹ mỗi sáng tối, và đi khám khi đau kéo dài hoặc có tê bì lan xuống tay chân.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Hết tuần đầu đường dài, câu than phổ biến nhất mình nghe không phải là mệt, mà là đau lưng. Hôm nay mình nói về cái lưng, cái cổ và đôi cổ tay của người đi xa, những thứ âm thầm gánh cả hành trình. Mình không phải bác sĩ, nên phần nào cần chuyên môn, mình sẽ chỉ sang đúng chỗ.
Vì sao đi xe nhiều ngày lại đau?
Khi ngồi xe máy hàng giờ, lưng bạn phải giữ một tư thế gần như cố định, chịu rung lắc liên tục từ mặt đường. Cổ phải ngẩng lên nhìn đường, đội thêm mũ bảo hiểm nặng. Cổ tay vừa giữ lái vừa giữ ga.
Ngồi xe khách hay tàu thì ít rung hơn, nhưng ngồi quá lâu một tư thế, thường là gù lưng nhìn điện thoại, cũng làm cơ lưng và cổ căng cứng.
Ba lô nặng đeo một bên vai, túi xách xách một tay suốt ngày, làm cơ thể lệch dần mà mình không để ý.
Một ngày thì không sao. Nhưng lặp lại nhiều ngày, những căng thẳng nhỏ cộng dồn. Sáng nào cũng thức dậy với lưng cứng là dấu hiệu cơ thể đang báo.
Hiểu nguyên nhân giúp bạn biết sửa đúng chỗ, thay vì chỉ chịu đựng.
Chỉnh tư thế ngồi xe máy cho vừa người
Gương chiếu hậu nên chỉnh sao cho bạn nhìn được mà không phải nghiêng đầu nhiều. Tay lái nằm ở vị trí khuỷu tay hơi cong, không duỗi thẳng cứng. Vai thả lỏng, không nhô lên.
Ngồi đủ sâu trên yên, lưng thẳng tự nhiên, không gù về phía trước. Chân đặt chắc trên chỗ để chân.
Cầm lái nhẹ nhàng, đừng nắm quá chặt. Nắm chặt suốt ngày là nguyên nhân phổ biến của tê tay. Thỉnh thoảng thả lỏng các ngón tay khi đường thẳng, an toàn.
Găng tay có đệm lòng bàn tay giúp giảm rung. Một tấm đệm yên êm hơn cũng đáng cân nhắc cho chuyến đi dài.
Hành lý buộc chắc, cân hai bên, không để ba lô nặng đeo trên lưng suốt nhiều giờ. Ba lô nên buộc lên baga, chỉ đeo túi nhỏ.
Dừng nghỉ đúng cách
Mỗi khoảng một tiếng rưỡi đến hai tiếng, dừng xe vài phút. Đứng dậy, đi lại, vươn vai, xoay vai, xoay cổ nhẹ nhàng, duỗi tay.
Với người ngồi xe khách, tàu hoả, đứng dậy đi lại trong toa hay xuống xe ở trạm dừng mỗi khi có thể. Ngồi lâu một chỗ cũng không tốt cho tuần hoàn ở chân.
Đừng dùng thời gian dừng nghỉ chỉ để ngồi tiếp ở quán và cúi xuống điện thoại. Đó là lúc cơ thể cần được duỗi ra.
Uống nước khi dừng. Thiếu nước cũng góp phần làm cơ mỏi, chuột rút.
Nhịp dừng nghỉ đều đặn vừa tốt cho lưng, vừa giúp đầu óc tỉnh táo, giảm nguy cơ tai nạn.
Vài động tác giãn cơ nhẹ sáng tối
Buổi sáng trước khi lên xe và buổi tối sau khi đến nơi, dành vài phút giãn cơ nhẹ nhàng. Mình kể vài động tác phổ biến, nhưng nếu bạn có bệnh về cột sống hay khớp, hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu trước khi tập.
Đứng thẳng, hai tay chống hông, nhẹ nhàng ngả lưng ra sau một chút rồi về vị trí cũ. Cúi người về phía trước, thả lỏng hai tay. Xoay vai ra sau vài vòng.
Nghiêng đầu nhẹ sang hai bên, giữ vài nhịp thở. Đan tay duỗi thẳng ra trước, rồi giơ lên cao. Xoay cổ tay nhẹ nhàng.
Tập chậm, không giật, không gồng. Giãn cơ là để thả lỏng, không phải để đau. Thấy đau nhói thì dừng.
Đi bộ chậm mười lăm phút buổi tối cũng là cách thả lỏng cơ thể rất tốt sau một ngày ngồi xe. Tắm nước ấm trước khi ngủ giúp cơ bớt căng, và một chiếc gối vừa độ cao dưới cổ giúp sáng hôm sau đỡ cứng hơn nhiều so với chiếc gối quá cao của nhà nghỉ.
Khi nào cần đi khám?
Đau mỏi nhẹ, hết sau một đêm nghỉ là chuyện bình thường. Nhưng có những dấu hiệu không nên chủ quan.
Đau lưng kéo dài nhiều ngày không đỡ dù đã nghỉ. Đau lan xuống mông, xuống chân. Tê bì, yếu tay hay chân. Đau sau một cú ngã, va chạm. Đau kèm sốt.
Gặp những dấu hiệu đó, hãy dừng hành trình lại và đi khám ở cơ sở y tế. Đừng tự xoa bóp mạnh, đừng tự dùng thuốc theo lời người khác.
Với những ai có tiền sử đau cột sống, hỏi bác sĩ trước chuyến đi về việc có nên chạy xe máy đường dài không, nên chuẩn bị gì.
Một chuyến đi có thể dừng vài ngày, nhưng cái lưng thì phải đi cùng bạn cả đời. Nghỉ sớm vài hôm thường giúp bạn đi tiếp được xa hơn là cố chạy thêm vài trăm cây số rồi phải về hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe máy xa bị tê tay là do đâu?
Thường do nắm tay lái quá chặt, tư thế tay duỗi thẳng cứng và rung từ mặt đường. Cầm lái nhẹ hơn, khuỷu tay hơi cong, dùng găng có đệm và dừng nghỉ để xoay cổ tay. Nếu tê kéo dài hay yếu tay, nên đi khám.
Có nên đeo ba lô khi lái xe máy đường dài không?
Không nên đeo ba lô nặng suốt nhiều giờ vì làm căng vai và lưng. Buộc ba lô lên baga cân đối, chỉ đeo một túi nhỏ đựng đồ quan trọng.
Ngồi xe khách lâu làm sao đỡ đau lưng?
Ngồi thẳng tự nhiên, kê gối nhỏ sau lưng nếu cần, hạn chế cúi xuống điện thoại lâu, đứng dậy đi lại hoặc xuống xe ở mỗi trạm dừng.
Giãn cơ thế nào trước khi lên xe?
Vài phút động tác nhẹ như xoay vai, nghiêng cổ, cúi người, duỗi tay, tập chậm và không gồng. Người có bệnh cột sống hay khớp nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu trước.
Đau lưng khi đi phượt khi nào phải đi khám?
Khi đau kéo dài nhiều ngày không đỡ, đau lan xuống chân, tê bì hay yếu tay chân, đau sau va chạm hoặc kèm sốt. Lúc đó nên dừng hành trình và đi khám.
