Một tấm ảnh hành trình kể được chuyện khi bạn chụp đủ ba lớp: cảnh rộng cho biết mình đang ở đâu, cảnh vừa cho thấy con người và việc họ đang làm, và cận cảnh giữ lại những chi tiết nhỏ. Chụp cả đường đi chứ không chỉ đích đến, rồi mỗi tối chọn lại vài tấm hay nhất kèm một câu ghi chú. Như vậy, sau này bộ ảnh tự kể lại hành trình.
Chào bạn, đây là Nhà Du Hành. Người đi đường dài thường về nhà với hàng nghìn tấm ảnh, rồi không bao giờ xem lại, vì chúng giống nhau và không kể được gì. Tập này mình không bàn chuyện máy ảnh xịn, mà bàn cách nhìn, để chiếc điện thoại trong túi bạn kể được câu chuyện của cả hành trình.
Ba lớp ảnh: rộng, vừa, cận
Hãy nghĩ như người làm phim. Cảnh rộng là cảnh mở màn: toàn cảnh một thung lũng, một con phố, một bến sông. Nó cho người xem biết câu chuyện diễn ra ở đâu.
Cảnh vừa là nơi câu chuyện diễn ra: người bán hàng đang cân rau, hai đứa trẻ đạp xe qua cầu, bà cụ ngồi têm trầu trước hiên. Lớp này có con người, có hành động.
Cận cảnh là chi tiết: đôi bàn tay nhăn nheo đan rổ, bát phở bốc khói, vết bùn trên lốp xe. Những chi tiết này làm câu chuyện có kết cấu và cảm xúc.
Ở mỗi nơi đáng nhớ, thử chụp đủ ba lớp. Khi xếp chúng cạnh nhau, bạn có một câu chuyện nhỏ hoàn chỉnh, thay vì mười tấm toàn cảnh giống hệt nhau.
Một ví dụ: ở một phiên chợ vùng cao, tấm rộng là cả bãi chợ trên sườn đồi với những mái che sặc sỡ, tấm vừa là hai bà cụ đang mặc cả bên gánh rau, tấm cận là những đồng xu trong lòng bàn tay chai sạn. Ba tấm đó đặt cạnh nhau, người xem hiểu phiên chợ mà không cần bạn kể thêm.
Chụp đường đi, không chỉ đích đến
Phần lớn ảnh du lịch là ảnh ở điểm đến: ngọn núi nổi tiếng, bãi biển đẹp, ngôi đền cổ. Nhưng hành trình dài là chuyện của đường đi, và đường đi thường bị bỏ quên trong ảnh.
Chụp chiếc xe đầy hành lý dựng bên quán nước ven đường. Chụp ô cửa sổ tàu với cánh đồng lướt qua. Chụp bến xe lúc rạng sáng, chụp đôi giày lấm bùn sau một ngày mưa.
Chụp cả những thứ bình thường của mỗi ngày: phòng nghỉ đêm nay, bữa sáng ở quán quen, tấm bản đồ đã nhàu. Sau này, chính những tấm ảnh bình thường đó làm bạn nhớ cảm giác sống trên đường.
Một mẹo hay là chụp một tấm cùng một khung hình mỗi ngày, ví dụ chiếc xe của bạn ở nơi dừng mỗi tối. Ghép lại cuối chuyến, bạn có một chuỗi ảnh kể cả hành trình.
Đừng quên chụp cả bạn đồng hành và chính mình. Người đi đường dài hay là người cầm máy nên cuối chuyến không có tấm nào có mặt mình. Nhờ người khác chụp hộ, hoặc dựng điện thoại hẹn giờ, vài tấm thôi cũng đủ để sau này con cháu thấy bạn đã từng ở đó.
Ánh sáng và vài nguyên tắc bố cục dễ nhớ
Ánh sáng buổi sáng sớm và chiều muộn mềm, ấm và có bóng đổ dài, làm cảnh đẹp hơn hẳn ánh nắng gắt giữa trưa. Nếu muốn chụp một nơi đẹp, đến sớm hoặc ở lại muộn.
Đặt chủ thể lệch sang một bên thay vì luôn ở chính giữa. Để ý đường chân trời cho thẳng. Tìm những đường dẫn như con đường, bờ ruộng, dòng sông kéo mắt người xem vào ảnh.
Bước lại gần hơn. Nhiều ảnh yếu chỉ vì đứng quá xa, chủ thể nhỏ xíu giữa khung hình. Bước thêm vài bước thường hiệu quả hơn mọi cách chỉnh sửa.
Với điện thoại, lau ống kính trước khi chụp. Nghe đơn giản, nhưng ống kính dính vân tay là thủ phạm của rất nhiều ảnh mờ.
Chọn lọc mỗi ngày: đừng để ảnh chất thành núi
Chụp nhiều không sao, nhưng nếu không chọn lọc, sau ba tháng bạn có hàng nghìn tấm và không bao giờ mở ra xem. Mỗi tối, dành mười phút xoá ảnh trùng, ảnh mờ, và đánh dấu vài tấm hay nhất trong ngày.
Viết một câu ghi chú cho những tấm được chọn: nơi chụp, chuyện gì đang xảy ra, cảm giác lúc đó. Câu ghi chú biến ảnh thành ký ức.
Nhiều điện thoại cho phép tạo album theo ngày hoặc theo chặng. Sắp xếp ngay trên đường dễ hơn nhiều so với sắp xếp khi đã về.
Chọn lọc mỗi ngày còn giúp bạn nhìn lại cách mình chụp, thấy mình hay bỏ lỡ gì, để ngày mai chụp khác đi.
Đừng để máy ảnh đứng giữa bạn và chuyến đi
Có lúc nên cất máy đi. Một hoàng hôn đẹp đôi khi đáng được nhìn bằng mắt trọn vẹn hơn là qua màn hình. Chụp một hai tấm rồi đứng yên mà xem.
Khi chụp người, luôn hỏi trước và tôn trọng nếu họ từ chối. Một bức ảnh có sự đồng ý thường cũng đẹp hơn, vì người trong ảnh thoải mái.
Ở nơi thờ tự, lễ hội, đám tang, hãy hỏi trước và quan sát xem người địa phương có chụp không. Có những khoảnh khắc không dành cho ống kính.
Và nhớ rằng mục đích của ảnh là giúp bạn nhớ và kể lại chuyến đi, không phải thay thế chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh du lịch bằng điện thoại có đẹp được không?
Được. Ánh sáng tốt, bố cục hợp lý, bước lại gần chủ thể và lau ống kính quan trọng hơn thiết bị. Nhiều bộ ảnh hành trình đẹp được chụp hoàn toàn bằng điện thoại.
Làm sao để ảnh du lịch không bị nhàm, giống nhau?
Chụp đủ ba lớp rộng, vừa và cận ở mỗi nơi, chụp cả đường đi và những thứ bình thường hằng ngày, thay vì chỉ chụp toàn cảnh ở điểm đến.
Giờ nào chụp ảnh ngoài trời đẹp nhất?
Buổi sáng sớm và chiều muộn, khi ánh sáng mềm, ấm và có bóng đổ dài. Ánh nắng gắt giữa trưa thường làm ảnh cứng và tương phản quá mạnh.
Có nên xoá bớt ảnh khi đang đi du lịch không?
Nên dành vài phút mỗi tối xoá ảnh trùng, ảnh mờ và đánh dấu vài tấm hay nhất kèm ghi chú. Như vậy bạn không phải đối mặt với hàng nghìn tấm khi về nhà.
Chụp ảnh người lạ khi du lịch có được không?
Nên hỏi trước và tôn trọng nếu họ từ chối, với trẻ em thì hỏi cha mẹ. Ở nơi thờ tự, lễ hội hay đám tang, hãy quan sát và hỏi kỹ trước khi chụp.
